List

Piszę, bo u was wszystko jest o tym, jak zdobyć czas, a ja mam go osiem godzin dziennie i nie wiem sam, co z nim zrobić. To nie jest to samo pytanie odwrócone. To jest inne pytanie.

Dwadzieścia osiem lat na kontenerowcach, mechanik. Trzysta dni w roku poza domem. Marzyłem o dniu, w którym nikt nic ode mnie nie chce, a mam ich teraz siedem w tygodniu.

Żona wychodzi o siódmej, wraca o siedemnastej. Do siódmej mam co robić, bo robię śniadanie i ktoś to zje. Potem czytam portale morskie, które mógłbym przeczytać w dwadzieścia minut, a czytam półtorej godziny. Potem sprzątam coś, czego nie trzeba sprzątać. Potem spacer po nabrzeżu. Wracam o dziesiątej i zostaje siedem godzin.

Mam warsztat w piwnicy i narzędzia po ojcu. Umiem zrobić prawie wszystko z metalu. Problem jest taki, że w mieszkaniu z wielkiej płyty nic się nie psuje wystarczająco szybko. Zrobiłem półki, zrobiłem szafkę, wymieniłem baterię, którą można było trzymać jeszcze pięć lat. Skończyły mi się usterki.

Obiad robię o czternastej i robię go dłużej, niż trzeba, i wiem, po co to robię. Rosół można ugotować w dwie godziny albo w cztery. Ja gotuję w cztery.

Człowiek trzyma wachtę nie dlatego, że lubi wstawać za dwadzieścia czwarta, tylko dlatego, że na dole stoi zmiennik i patrzy na zegarek.

— Janusz, 63 lata, Gdynia

Odpowiedź redakcji

Panie Januszu, ostatnie zdanie Pańskiego listu jest lepszą tezą niż wszystko, co napisaliśmy przez dwa miesiące. Zostawiamy je bez komentarza, a poniżej rozwijamy tylko to, co da się z nich zrobić praktycznie.

Dlaczego rzeczy robione dla siebie się nie trzymają

Nasze dotychczasowe teksty zakładały, że trudno jest czas zdobyć, a łatwo go użyć. U osób, które przestały pracować albo pracują mniej, jest odwrotnie i to jest zupełnie inne zadanie.

Mechanizm, który opisał Janusz jest prosty. Zajęcie, na które nikt nie czeka, nie ma punktu odniesienia poza własną chęcią, a chęć jest zmienną. Zajęcie, na które ktoś czeka o konkretnej godzinie, ma zewnętrzny zegar i dlatego trzyma się latami. Wachta trzymała się dwadzieścia osiem lat nie dlatego, że była przyjemna.

Z listów, które dostaliśmy po tym pierwszym, wyłania się jedna prawidłowość: rzecz robiona wyłącznie dla siebie rzadko przeżywa dwa tygodnie. Trzymają się trzy rodzaje zajęć: takie, na które ktoś czeka, takie, które mają termin, i takie, które ktoś inny zauważy, jeśli ich zabraknie.

Gdzie szukać zajęcia z zobowiązaniem

• Wolontariat z konkretną umiejętnością, nie z dobrymi chęciami. Warsztaty rowerowe, naprawy w hospicjach i domach pomocy, majsterkowanie przy sprzęcie w szkołach i świetlicach. Punkt wyjścia: Ogólnopolska Sieć Centrów Wolontariatu oraz lokalne centrum wolontariatu przy urzędzie miasta.
• Uniwersytet Trzeciego Wieku od strony prowadzącego. Mechanik z dwudziestoośmioletnim stażem ma czego uczyć. Dobre pytanie do najbliższego UTW brzmi: czy potrzebujecie kogoś, kto poprowadzi zajęcia praktyczne?
• Harcerstwo, koła modelarskie, kluby sportowe. Wszystkie chronicznie potrzebują kogoś, kto naprawi sprzęt i przyjedzie na obóz.
• Ogród działkowy z funkcją w zarządzie. Działka sama w sobie jest zajęciem dla siebie. Funkcja w zarządzie ROD ma terminy, zebrania i ludzi, którzy zauważą nieobecność.
• Formalności, o które trzeba zapytać z góry. Przy pracy z dziećmi i z osobami zależnymi obowiązuje wymóg przedstawienia odpowiedniego zaświadczenia, a przy wolontariacie powyżej trzydziestu dni umowa i ubezpieczenie. Zapytaj o to na pierwszej rozmowie, żeby nie odbić się po miesiącu.

Trzy rzeczy z listów, które działają od razu

Zanim znajdzie się zajęcie z zobowiązaniem, kilka osób opisało nam rozwiązania pomostowe.

Pierwsze: przenieść jedną rzecz z domu na zewnątrz. Kawa w tej samej kawiarni o tej samej porze działa inaczej niż kawa w kuchni, bo po trzech tygodniach ktoś tam wie, że przychodzisz.

Drugie: dać dniowi jeden punkt z godziną. Jedną godzinę, o której coś się zaczyna. Reszty dnia nie planuj. Reszta układa się wokół niej sama.

Trzecie, wskazane przez kilku byłych zmianowców: nie walczyć z porą budzenia. Ciało wyrobione przez dwadzieścia lat nie odpuści, a piąta rano jest dobrą porą, jeśli ma się co robić o piątej rano.

Do Was

Szukamy listów od osób, które przestały pracować albo pracują znacznie mniej niż kiedyś. Emerytów, rencistów, osób po zmianie pracy na krótszy etat.

Interesuje nas jedno pytanie: co u Was przetrwało dłużej niż dwa tygodnie i dlaczego. Interesuje nas mechanizm, dzięki któremu coś się utrzymało. Listy hobby nie potrzebujemy.